Ramy regulacyjne i polityczne dla transformacji energetycznej rybołówstwa w Europie

Transformacja energetyczna europejskiego rybołówstwa jest coraz bardziej kształtowana przez politykę klimatyczną, energetyczną i morską. W tym kontekście, SEAGLOW Package Pracy 1 (WP1) dostarcza kompleksowy przegląd ram regulacyjnych, politycznych i wiedzy kierujących dekarbonizacją rybołówstwa, ze szczególnym uwzględnieniem rybołówstwa małogabarytowego (SSF) działającego na Morzu Bałtyckim i Północnym. Niniejsza praca stanowi podstawę analityczną dla kolejnych demonstracji i zaleceń politycznych w ramach projektu.

Kluczowym elementem WP1 jest przegląd ram regulacyjnych wpływających na transformację energetyczną w rybołówstwie. Na poziomie międzynarodowym Międzynarodowa Organizacja Morska (IMO) ustanawia wiążące przepisy dotyczące kontroli zanieczyszczenia powietrza na mocy Załącznika VI do MARPOL, w tym limity dla tlenków siarki i azotu. Równocześnie IMO wymaga raportowania wskaźników efektywności energetycznej i intensywności węglowej, takich jak EEDI, EEXI i CII, które są projektowane głównie z myślą o żegludze handlowej i obecnie generalnie nie mają zastosowania do statków rybackich.

Przegląd identyfikuje wyraźny trend polityczny: instrumenty opracowane pierwotnie dla żeglugi handlowej, w tym unijny system handlu uprawnieniami do emisji, FuelEU Maritime i wskaźniki efektywności energetycznej, są stopniowo rozszerzane na mniejsze kategorie statków. Zgodnie z celem UE, jakim jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r., oczekuje się, że wymogi regulacyjne związane z transformacją energetyczną będą w miarę upływu czasu coraz szerzej obejmować statki rybackie. Na szczeblu UE, Europejski Zielony Ład i Pakiet 55 pakiet działań wzmacniających ten kierunek. Chociaż statki rybackie pozostają w dużej mierze zwolnione w krótkim okresie, WP1 podkreśla, że dostosowanie do celów klimatycznych UE prawdopodobnie wzrośnie w nadchodzących dziesięcioleciach.

Zarządzanie rybołówstwem i ograniczenia strukturalne

WP1 bada również rolę Wspólnej Polityki Rybołówstwa (WPR). Chociaż nie jest ona stricte instrumentem klimatycznym, WPR silnie wpływa na zużycie paliwa i emisje poprzez przepisy dotyczące pojemności floty, alokacji wysiłku połowowego i środków zarządzania rybołówstwem. W niektórych przypadkach przepisy te mogą nieumyślnie ograniczać wdrażanie rozwiązań służących dekarbonizacji. Limity pojemności oparte na tonażu brutto i mocy zainstalowanej, na przykład, mogą ograniczać modyfikacje wymagające dodatkowej przestrzeni lub wagi na pokładzie, nawet jeśli przyczyniałyby się one do poprawy wydajności lub bezpieczeństwa.

Przegląd naukowy i ścieżki rozwiązań

Poza regulacjami, Zadanie 1 integruje systematyczny przegląd literatury naukowej z bezpośrednim zaangażowaniem rybaków. Przejrzano ponad 600 badań, a do analizy wybrano te, które są bezpośrednio związane z jednostkami rybackimi i dekarbonizacją. Zamiast skupiać się na poszczególnych technologiach, przegląd grupuje rozwiązania w szerokie ścieżki odzwierciedlające realistyczne sposoby osiągnięcia redukcji emisji.

Na podstawie zebranych dowodów, zmiany operacyjne oparte na monitorowaniu zużycia energii i paliwa są opcjami najszybciej możliwymi do wdrożenia, często oferującymi znaczące oszczędności paliwa przy stosunkowo niskich inwestycjach. Bardziej transformacyjne rozwiązania, w tym paliwa niskoemisyjne i zaawansowane systemy napędowe, wykazują potencjał, ale pozostają ograniczone przez dostępność infrastruktury, kwestie bezpieczeństwa i wymagania dotyczące przestrzeni pokładowej, co jest szczególnie istotne w przypadku małych statków.

Wnioski od rybaków

Wyniki te uzupełniają warsztaty z rybakami z 13 krajów europejskich. Rybacy konsekwentnie podkreślali praktyczne ograniczenia wpływające na decyzje inwestycyjne, w tym ograniczony dostęp do kapitału, starzejące się floty, obawy dotyczące bezpieczeństwa związane z nowymi paliwami oraz niepewność co do tego, jak przyszłe przepisy dotyczące klimatu będą miały zastosowanie do małych statków. Jednocześnie podkreślali, że małe rybołówstwo już teraz działa ze stosunkowo niskim śladem węglowym w porównaniu z flotami przemysłowymi, co stwarza możliwość wzmocnienia jego roli w zrównoważonej produkcji owoców morza.

Możliwości finansowania i ograniczenia

WP1 analizuje unijne instrumenty finansowania związane z transformacją energetyczną w rybołówstwie, w tym EMFAF, Horyzont Europa, programy Interreg oraz Fundusz Innowacyjny. Chociaż instrumenty te oferują znaczący potencjał, często słabo odpowiadają potrzebom indywidualnych właścicieli statków. Złożoność administracyjna, minimalne rozmiary projektów i wymogi współfinansowania ograniczają dostępność dla małych operatorów, sprawiając, że podejścia zbiorowe lub projektowe są bardziej dostępne niż inwestycje w poszczególne statki.

W kierunku skoordynowanej transformacji

Synteza analizy regulacyjnej, dowodów naukowych i informacji od interesariuszy prowadzi do jasnego wniosku: żadne pojedyncze działanie nie zapewni pełnej dekarbonizacji rybołówstwa. Krótkoterminowy postęp jest najbardziej prawdopodobny dzięki usprawnieniom operacyjnym, środkom zarządzania i niedrogim zmianom technicznym, podczas gdy bardziej transformacyjne rozwiązania wymagają dłuższych ram czasowych, adaptacji regulacyjnej i rozwoju infrastruktury.

WP1 stwierdza zatem, że transformacja energetyczna rybołówstwa musi być postrzegana jako proces systemowy, integrujący politykę, technologię, finansowanie i budowanie potencjału, zakorzeniony w realiach operacyjnych rybaków.

Europejskie rybołówstwo małych skali zajmuje specyficzną pozycję w transformacji energetycznej, łącząc względnie niski ślad węglowy ze strukturalnymi i regulacyjnymi ograniczeniami. WP1 SEAGLOW pokazuje, że uznanie tej dwoistości jest kluczowe dla projektowania skutecznych i sprawiedliwych polityk. Daleko od bycia zagrożeniem, transformacja energetyczna stanowi szansę na modernizację flot, poprawę efektywności i wzmocnienie odporności społeczności przybrzeżnych, pod warunkiem, że ambicje klimatyczne idą w parze z szeroką spójnością regulacyjną, dostępnym finansowaniem i aktywnym zaangażowaniem rybaków.